ලෝකයේ පරමාර්ථය මූලධර්මය වන්නේ පුරුෂ මූලධර්මය නොව ස්ත්රී මූලධර්මය වන බව ප්රඥාපාරමිතා සාහිත්යයෙන් පැහැදිලි කරදෙයි. ස්ත්රීත්ව මූලධර්මය ගැන අපූර්ව විග්රහයක් එයින් මතු වී එන බව පෙනේ.
බුදුන් වහන්සේ විසින් දේශනා කර ඇති සියලු සූත්රයෙන් අතුරින් ප්රඥාපාරමිතා සූත්ර දේශනා අග්ර වන්නේ යැයි සදහන්ව ඇත. මක්නිසාද යත් ප්රඥාපාරමිතාව අවබෝධ කරගත් විට සියලු පාරමිතාවන් ඉබේම අංග සම්පූර්ණ වන හෙයිනි. ප්රඥාපාරමිතා හෘදය සූත්රය සමස්ථ ප්රඥාපාරමිතා සූත්රයන්හී හරය ලෙසින් දැක්විය හැකිය.
ඕම් නමෝ භවත්ය ආර්ය ප්රඥාපාරමිතායේ
භාග්යවත් වූ ආර්ය ප්රඥාපාරමිතා දේවියට නමස්කාර වේවා.
ආර්ය අවලෝකිතේශ්වරෝ බෝධිසත්වෝ ගම්භීරං ප්රඥාපාරමිතාවර්ය්ං වරමානෝ ව්යවලෝකයති ස්ම : පඤ්චස්කන්ධාස් තාංශ්ව ස්වභාවශුන්යාං පශ්යති ස්ම.
ආර්ය අවලෝකිතේශ්වර බෝධිසත්වයෝ ගැඹුරු වූ ප්රඥා පාරමිතාව තුල සැරිසරමින් මෙසේ උඩ සිට සිට සැරිසරමින් මෙසේ උඩ සිට පහත බලන්නාහ. ( අවලෝකිතේශ්වර බෝධිසත්වයන්ට අවලෝකිත යැයි කියා ඇත්තේ ඔහු උඩ සිට මහා කරුණාවෙන් යුක්තව ලොව දෙස බැලුම් හෙළන නිසාය) පංචස්කන්ධයන් ද ඒවා ස්වභාවයෙන්ම ශුණ්ය වන ලෙස ද එතුමෝ දකින්නාහ. ( ප්රඥාවේ සුවිශේෂී වු ක්රියාකාරිත්වය වන්නේ දේවල්වල ස්ව-භාවය තුළට විනිවිද දැකීමය. අවලෝකිත තම ප්රඥා චක්ෂුසය ඇසුරින් ඒ තුළට සෘජුවම විනිවිද යන සේ සෘජුවම විනිවිද යන සේ විනිවිද යන සේ බැලුවේය. දේවල් ස්ව-භාවය වශයෙන් දැකීම යනු එවා ඇතිසැටියෙන්ම නියම ලෙසින්ම පවතින අකාරය දැකිමය. ශුණ්ය යනු නිරුක්තමය වශයෙන් ගත් විට විශාල වූ දෙයක් වශයෙන් පෙනෙන දෙයක් ඇත්ත වශයෙන්ම නොකිසිවක් වන බව පිළිබඳ අදහස එයින් ඉදිරිපත් කරයි. බාහිරින් පෙනෙන්නේ බොහෝ දෙයක් තිබෙන බව ය. එහෙත් ඒ පිටිපස්සේ ඇත්ත වශයෙන්ම කිසිවක් ඇත්තේ නැත)
ඉහ ශාරිපුත්ර රූපම් ශුන්යතා ශුන්යතෛව රූපම්, රූපම් න පෘථක් ශුන්යතා ශුන්යතායා න පෘථග් රූපම්, යද් රූපම් සා ශුන්යතා යා ශුන්යතා තද් රූපම් : ඒවම් ඒව වේදමා සංඥා - සංස්කාරා - විඥානම්.
මෙහිදී ශාරිපුත්රයනි රූපය ශුන්යතාව වන අතර ශුන්යතාව රූපය වන්නේය. රූපය ශුන්යතාවෙන් වෙන් නොවන අතර ශුන්යතාව රූපයෙන් වෙන් නොවන්නේ ය. යමක් රූපය වන්නේද එය ශුන්යතාව වන්නේය. යමක් ශුන්යතාව වන්නේ ද එය රූපය වන්නේය. වේදනා සංඥා සංස්කාර සහ විඤ්ඤාණ සම්බන්ධයෙන් ද තත්ත්වය එසේ ම වන්නේ ය.
ඉහ ශාරිපුත්ර සර්වධර්මා ශුන්යතා ලක්ෂණා, අනුත්පන්නා, අනිරුද්ධා, අමලා, අනූනා, අපරිපූර්ණා.
මෙහිදී සාරිපුත්රයනි සියලු ධර්මයෝ ම ශුන්යතා ලක්ෂණයෙන් යුක්ත වන්නාහ. ඒවා අනුත්පන්න ය, නිරුද්ධ වීමෙන් තොරය. කිළුටෙන් තොරය. අති පවිත්ර ය, ඌනනත්වයෙන් තොරය. අපරිපූර්ණ ය.
තස්මාන් ශාරිපුත්ර,ශුන්යතායාං න රූපං, න වේදනා, න සංඥා, න සංස්කාරා, න විඥානං, න චක්ෂු:-ශොත්ර-ඝ්රාණ-ජිහ්වා-ධාතුර් යාවන්, න මනෝවිඥාන ධාතු: න අවිද්යා-ක්ෂයෝ යාවන් න ජරාමරණං, න ජරාමරණ ක්ෂයෝ, න දුක්ඛසමුදයනිරෝධ මාර්ගා, න ඥානං, න ප්රාප්තිර් න අප්රාප්ති.
එමනිසා ශාරිපුත්රයනි, ශුන්යතාව තුළ රූපය ඇත්තේ නැත. වේදනාව නැත, සංඥාවෙන් නැත, සංස්කාර නැත, විඥානය නැත, චක්ෂු ශෝත්ර ඝ්රාණ ජිහ්වා කාය මනස් යනාදිය ඇත්තේ නැත. රූප ශබ්ද ගන්ධ රස ස්පර්ශ ධර්මයන් ඇත්තේ නැත. චක්ෂුර් ධාතුවේ සිට මනෝ විඥාන ධාතුව දක්වා කිසිවක් ඇත්තේ නැත. අවිද්යාවක් ඇත්තේ නැත. අවිද්යාව ක්ෂය කිරීමක් ඇත්තේ නැත. ජරාමරණයක් ඇත්තේ නැත. ජරාමරණ ක්ෂය කිරීමක් ඇත්තේ නැත. දුක්ඛ සමුදය නිරෝධ මාර්ග යනදිය ඇත්තේ නැත, ඥානයක් ඇත්තේ නැත, ප්රාප්තියතක් ඇත්තේ නැත. අප්රාප්තියක් ද ඇත්තේ නැත. ( ශුන්යතාව තුළදී මේ සියලු ධර්මයන් නොපවතින්නේය. මෙහිදී ඉවත් කර දමා ඇත්තේ (අවිද්යාව යනුවෙන් නිෂේධනය ම වන) අවිද්යාව පමණක් වන බව අප සිහිපත් කරගත යුතුය.)
තස්මාන් ශාරිපුත්ර අප්රාප්තිත්වාද් බෝධිසත්වස්ය ප්රඥාපාරමිතං ආශ්රිත්ය විහරති අචිත්තාවරණා නාස්තිත්වාද් අත්රස්තෝ විපර්යාසං අතික්රාන්තෝ නිෂ්ඨා නිර්වාණ ප්රාප්ත
එමනිසා ශාරිපුත්රය බෝධි සත්වයාගේ ප්රාප්තිය අත්පත් කර නොගැනීම කරණකොටගෙන, ප්රඥාපාරමිතාව ආශ්රය කරගෙන ඔහු චිත්තාවරණයන් ගෙන් තොරව වාසය කරන්නේය. චිත්තාවරණයන් ගේ නැතිබව කරණ කොටගෙන ඔහු සංත්රාසයෙන් තොර වන්නේය, විපර්යාසයන් අතික්රමණය කරන්නේය, අවසානයේදී නිර්වාණයට පැමිණෙන්නේය
ත්රයධිව-ව්යවස්ථිතා: සර්වං බුද්ධා ප්රඥාපාරමිතාං ආශ්රිත්ය අනුත්තරාං සම්යක්සම්බෝධිං අභිසම්බුද්ධාඃ
තුන් කාලයන්හී පහළවන සියළු බුදුවරු ප්රඥනපාරමිතාව ඇසුරු කොටගෙන සම්යක් සම්බෝධිය අවබෝධ කරගන්නාහ. ( බෝධිසත්වයන් පමණක් නොව සියලු බුදුවරුන් ද උන්වහන්සේලාගේ බුද්ධත්වය සාධනය අත්පත් කරගන්නේ ශුන්යත්වය අවබෝධ කරගැනීම තුළිනි. බුදුවරු අසංඛ්යයහ, විවිධ ලෝක ධාතූන්හි අතීත වර්තමාන අනාගත යන ත්රිවිධ වූ කාලයන්හි පහළවන්නාහ. බුද්ධත්වය දිනාගැනීම සඳහා සියලු දේම අත්හැර දමා, උන්වහන්සේලා ගේ මව වූ ප්රඥාපාරමිතාව සහ එම ප්රඥාව තුළදී දකින ලද ශුන්යතාව මත පමණක් රඳා පවතින්නට උන්වහන්සේලාට සිදුවිය.)
තස්මාජ් ඥාත්ව්යං ප්රඥනපාරමිතා මහා මන්ත්රො මහා විද්යමන්ත්රො නුත්තර මන්ත්රො සමසම් මන්ත්රඃ, සර්වදුඃඛප්රශමනඃ සත්යං අමිථ්යත්වාත් ප්රඥාපාරමිතායාම් උක්තො මන්ත්රඃ තද් යථා
ගතේ ගතේ පාරගතේ පාරසංගතේ බෝධි ස්වාහ
එම නිසා මෙසේ දත යුත්තේය: ප්රඥා පාරමිතාව මහ මන්ත්රය වන්නේය, මහාවිද්ය මන්ත්රය වන්නේය, අනුත්තර වූ මන්ත්රය වන්නේය, අසමසම වූ මන්ත්රය වන්නේය, සියලු දුක් උපශමනය කරන්නේය, මෙය සත්ය වන්නේ ය මක්නිසාද යත් මෙය මිත්යාවක් විය නොහැකි වන හෙයිනි. මෙය ප්රඥාපාරමිතා විසින් කියනලද මන්ත්රයක් වන හෙයිණි. : ගතේ ගතේ පාරගතේ පාරසංගතේ බෝධි ස්වාහ
ප්රඥාපාරමිතා හෘදය සූත්රය මෙතෙකින් සමාප්ත වන්නේය
