සුඛාවති ව්යහ සූත්රයට අනුකූලව අමිතාභ බුදුන් යනු ලෝකයේ වෙනත්ම යුගයක බුද්ධත්වය ලැබූ ධර්මකාර නම් භික්ෂුන් වහන්සේය. ලෝකෙශ්වර රාජ් බුදුන්ගේ මඟ යමින් බුද්ධත්වය සාක්ෂාත් කරගත් ධර්මකාර රජු උන්වහන්සේ සුඛාවති නම් බුද්ධ විශ්වයට පමණක් ගෝචර පරම පවිත්ර බුද්ධ ක්ශේත්රය නිර්මාණය කළේය. උන්වහන්සේ තුළින් අපරිමිති ප්රඥාව ප්රතිරූපනය වේ. ගෞතම බුදුරජාණන් වහන්සේ විසින් සුඛාවති බුද්ධ ක්ෂේත්රය තුළ ජන්මය ලැබීමට අවශ්ය භාවනාවන් 16ක් පිළිබඳව අමිතායුර්ධ්යාන සූත්රයේහි දේශණා කර ඇත. සුඛාවතිව්යහ සූත්රයට අනුව අමිතාභ බුදුරජාණන් වහන්සේ සමස්ථ බෞද්ධ ශ්රාවකයන් හට පොරොන්දු 48ක් ලබා දී තිබෙනවා. එයින් 18 වන පොරොන්දුවට අනුව යම් බෞද්ධයකු අමිතාභ බුද්ධ ක්ෂේත්රය තුළ ජන්මය ලැබීමට අදහස් කරනවනම් උන්වහන්සේගේ නාමය 10 වරක් උච්චාරනය කිරිම පමණක් ප්රමාණවත්. උන්වහන්සේගේ 19වන පොරොන්දුවට අනුව උන්වහන්සේගේ නාමය උච්චාරනය කරන ශ්රාවකයන්ගේ අවසාන මොහොතේදි උන්වහන්සේ තම බෝධිසත්වයන් සමඟ ඔවුන්ගේ ඉදිරියට පැමිණෙන බවයි.
අමිතාභ බුදුන් වහන්සේ යනු අපරමිත ප්රඥාවයි. අමිතායුර්ධ්යාන සූත්රයේ ගෞතම බුදුන් වහන්සේ බිම්බිසාර රජුගේ අගමෙහෙසිය වන වෛදේහි බිසවට සහ අනද තෙරුන් හට අමිතාභ බුදුන් වහන්සේගේ බෞතික කාය පිළිබඳව මෙසේ විස්තර කරයි.
ආනන්දයෙනි, එම අමිතායුෂ් බුදුරජාණන් වහන්සේගේ ශරීරය යම රජුගේ දිව්ය විමානයේ ඇති ජාම්බුනද රතරන් පැහැයෙහි දීප්තිය මෙන් දස ලක්ෂ ලක්ෂවාරයක් වැඩි පැහැඅයිකින් යුක්තය. උන්වහන්සේගේ උස ප්රමාණය ගංගා නදියෙහි වැලි මෙන් යොදුන් කෝටි හය ලක්ෂයක් වන්නේය. දකුණු පසට හැරි ඇති උන්වහන්සේගේ ඇහි බැම දෙක මැද පිහිටි සුදු පැහැති ඌර්ණ රෝමය සුමේරූ පර්වතයන් පහ බඳු ය. එහි නිල් පැහැය සහ සුදු පැහැය පැහැදිලිවම දැක ගත හැක.
උන්වහන්සේගේ ශරීරයේ රෝමකූප මූලයන්ගෙන් සුමේරු පර්වතය බඳු වූ දීප්තිමත් රැස් ධාරා විහිදෙන්නේය. උන්වහන්සේගේ රැස් වළල්ල මහා ලෝක ධාතුන් දස ලක්ෂ සියයක් බඳුය. එම රැස් වළල්ල තුළ ගංගා නම් නදියේ අනන්ත වූ වැලි මෙන් අනන්ත වූ කෝටි නහුත දස ලක්ෂයක් බුදු වහන්සේලා ප්රාතිහාර්ය බලයෙන් මවනු ලබා ඇත්තාහ. ඒ හැම බුදුන් වහන්සේ නමක් වෙතම ප්රාතිහාර්ය බලයෙන් මවන ලද අනන්ත වූ බෝධිසත්ව සමූහද ඇත්තාහ.
අමිතායුෂ් බුදුන් වහන්සේට මහා පුරුෂ ලක්ෂණ අසුහාර දහසක් ඇත්තේය. ඒ සෑම මහා පුරුෂ ලක්ෂණයකටම අනු ව්යංජන අසූහතර බැගින් ඇත්තේය. ඒ හැම අනුව්යංජනයකට ම රැස් ධාරා අසුහාර දහසක් බැගින් ඇත්තේය. ඒ හැම රැස් ධාරාවක්ම දස දිශාවෙහි පිහිටි ලෝක කරා ගොස් ඒවා අලෝකමත් කරයි.
අමිතාභ බුදුන් වහන්සේ යනු අපරමිත ප්රඥාවයි. අමිතායුර්ධ්යාන සූත්රයේ ගෞතම බුදුන් වහන්සේ බිම්බිසාර රජුගේ අගමෙහෙසිය වන වෛදේහි බිසවට සහ අනද තෙරුන් හට අමිතාභ බුදුන් වහන්සේගේ බෞතික කාය පිළිබඳව මෙසේ විස්තර කරයි.
ආනන්දයෙනි, එම අමිතායුෂ් බුදුරජාණන් වහන්සේගේ ශරීරය යම රජුගේ දිව්ය විමානයේ ඇති ජාම්බුනද රතරන් පැහැයෙහි දීප්තිය මෙන් දස ලක්ෂ ලක්ෂවාරයක් වැඩි පැහැඅයිකින් යුක්තය. උන්වහන්සේගේ උස ප්රමාණය ගංගා නදියෙහි වැලි මෙන් යොදුන් කෝටි හය ලක්ෂයක් වන්නේය. දකුණු පසට හැරි ඇති උන්වහන්සේගේ ඇහි බැම දෙක මැද පිහිටි සුදු පැහැති ඌර්ණ රෝමය සුමේරූ පර්වතයන් පහ බඳු ය. එහි නිල් පැහැය සහ සුදු පැහැය පැහැදිලිවම දැක ගත හැක.
උන්වහන්සේගේ ශරීරයේ රෝමකූප මූලයන්ගෙන් සුමේරු පර්වතය බඳු වූ දීප්තිමත් රැස් ධාරා විහිදෙන්නේය. උන්වහන්සේගේ රැස් වළල්ල මහා ලෝක ධාතුන් දස ලක්ෂ සියයක් බඳුය. එම රැස් වළල්ල තුළ ගංගා නම් නදියේ අනන්ත වූ වැලි මෙන් අනන්ත වූ කෝටි නහුත දස ලක්ෂයක් බුදු වහන්සේලා ප්රාතිහාර්ය බලයෙන් මවනු ලබා ඇත්තාහ. ඒ හැම බුදුන් වහන්සේ නමක් වෙතම ප්රාතිහාර්ය බලයෙන් මවන ලද අනන්ත වූ බෝධිසත්ව සමූහද ඇත්තාහ.
අමිතායුෂ් බුදුන් වහන්සේට මහා පුරුෂ ලක්ෂණ අසුහාර දහසක් ඇත්තේය. ඒ සෑම මහා පුරුෂ ලක්ෂණයකටම අනු ව්යංජන අසූහතර බැගින් ඇත්තේය. ඒ හැම අනුව්යංජනයකට ම රැස් ධාරා අසුහාර දහසක් බැගින් ඇත්තේය. ඒ හැම රැස් ධාරාවක්ම දස දිශාවෙහි පිහිටි ලෝක කරා ගොස් ඒවා අලෝකමත් කරයි.
